Askeri personelin meslek hayatını şekillendiren siciller yalnızca sayısal bir puanlamadan ibaret değildir. Sicil amirlerinin personel hakkındaki değerlendirmeleri; terfi sıralamasını, kurslara seçilmeyi, yurt dışı görevlendirmelerini ve meslekte kalma durumunu etkileyebilir.
Bu nedenle objektif olmayan, kişisel kanaatlere dayanan veya somut bilgi ve belgelerle desteklenmeyen siciller idari yargı denetimine konu olabilir. Sicil amirine tanınan değerlendirme yetkisi sınırsız değildir. Bu yetkinin kamu yararı, hizmet gerekleri, eşitlik ve objektiflik ilkelerine uygun kullanılması gerekir.
Bu süreçte bir askeri avukat veya askeri konularda uzman avukat tarafından dosyanın incelenmesi; hukuka aykırılıkların, dava açma süresinin ve kullanılabilecek delillerin doğru şekilde belirlenmesine katkı sağlayabilir.
Sicil İptal Davası Nedir?
Sicil iptal davası, askeri personel hakkında düzenlenen sicil değerlendirmesinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla idare mahkemesinde açılan iptal davasıdır. Mahkeme bu davada sicil notunun yüksek veya düşük olmasını değil, sicilin hukuka uygun şekilde düzenlenip düzenlenmediğini inceler.
Mahkeme, sicil amirinin yerine geçerek personele yeni bir sicil notu vermez. Bunun yerine sicil amirinin takdir yetkisini hukuka uygun kullanıp kullanmadığını, değerlendirmelerin somut bilgi ve belgelere dayanıp dayanmadığını ve usul kurallarına uyulup uyulmadığını denetler.
Sicil işleminin yetki, şekil, sebep, konu veya maksat unsurlarından biri yönünden hukuka aykırı bulunması hâlinde iptaline karar verilebilir. İptal kararı üzerine idarenin mahkeme kararının gereklerine uygun şekilde yeniden işlem yapması gerekir.
Sicil İptal Davaları Hangi Durumlarda Açılabilir?
Her düşük sicil notu kendiliğinden hukuka aykırı değildir. Personelin performansında gerçekten olumsuz bir değişiklik meydana gelmişse bu durum sicil değerlendirmesine yansıtılabilir. Ancak düşük sicilin somut, objektif ve denetlenebilir nedenlere dayanması gerekir.
Sicil iptal davasına konu olabilecek başlıca durumlar şunlardır:
- Sicil notunun somut bilgi ve belgeye dayanmaması,
- Kişisel husumet veya sübjektif kanaatle değerlendirme yapılması,
- Önceki yıllarla açıklanamayacak derecede ani sicil düşüşü yaşanması,
- Başarı, ödül ve takdir belgelerinin dikkate alınmaması,
- Personel hakkında gerçeğe aykırı değerlendirmelere yer verilmesi,
- Sicil amirinin personeli yeterli süre boyunca gözlemlememiş olması,
- Sicilin yetkisiz kişi veya makam tarafından düzenlenmesi,
- Benzer durumdaki personele farklı değerlendirme ölçütleri uygulanması,
- Görev tanımında bulunmayan hususlar nedeniyle düşük not verilmesi,
- Sicilin cezalandırma veya baskı aracı olarak kullanılması,
- Olumsuz değerlendirmenin hizmet kayıtlarıyla doğrulanamaması,
- İlgili sicil mevzuatındaki usul kurallarına uyulmaması.
Bu durumlardan birinin bulunması davanın mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez.
Sicil işleminin hukuka aykırılığı, personelin özlük dosyası, önceki sicilleri,
başarıları ve değerlendirme dönemindeki görevleriyle birlikte incelenir.
Subay Sicil İptal Davası
Subay sicil iptal davası, subay hakkında düzenlenen sicilin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılan idari davadır. Subay sicilleri; terfi, görev yeri, kıdem sıralaması, üst rütbelere yükselme ve belirli görevlere atanma bakımından önem taşır.
Subayın uzun yıllar boyunca başarılı sicillere sahip olmasına rağmen belirli bir dönemde açıklanamayan ciddi bir puan düşüşü yaşaması hâlinde sicil işleminin dayanakları incelenmelidir. Düşüşü açıklayan disiplin cezası, başarısızlık, tutanak veya somut görev aksaklığı bulunmaması hukuka aykırılık iddiasını
güçlendirebilir.
Subay sicil iptal davasında personelin önceki yıllardaki sicil seyri, görev sonuçları, başarı belgeleri, ödülleri, disiplin durumu ve sicil amirlerinin gözlem süresi birlikte değerlendirilmelidir.
Astsubay Sicil İptal Davası
Astsubay sicil iptal davası, astsubay hakkında düzenlenen sicilin hukuka uygun olup olmadığının idari yargı tarafından incelenmesini sağlayan dava türüdür.
Astsubayın fiilen yürüttüğü görevler ile sicilde esas alınan değerlendirmelerin birbiriyle uyumlu olması gerekir. Personelin görev alanı dışında kalan konular üzerinden değerlendirilmesi veya başarılarının tamamen göz ardı edilmesi hukuki denetime konu olabilir.
Astsubayın rütbe terfisi, kıdem sıralaması ve mesleki geleceği üzerindeki somut etkiler dava dilekçesinde açık biçimde gösterilmelidir. Önceki siciller, başarı belgeleri, disiplin durumu ve görev performansı önemli deliller arasındadır.
Uzman Erbaş Sicil İptal Davası
Uzman erbaş sicil iptal davası, uzman çavuş ve uzman onbaşılar hakkında düzenlenen sicil veya performans değerlendirmelerinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılır.
Uzman erbaşların sicilleri, sözleşmenin yenilenmesi, görevde devam etme ve mesleki ilerleme süreçleri bakımından önemlidir. Özellikle olumsuz sicilin sözleşmenin yenilenmemesine veya feshedilmesine dayanak yapılması hâlinde sicil işlemi ile sözleşme işleminin birlikte incelenmesi gerekebilir.
Uzman erbaşın görev başarıları, fiziki yeterlilik sonuçları, disiplin durumu, ödülleri ve hizmet belgeleri değerlendirme dışında bırakılmışsa işlemin hukuka uygunluğu tartışmalı hâle gelebilir.
Sözleşmeli Er Sicil İptal Davası
Sözleşmeli er sicil iptal davası, sözleşmeli erler hakkında düzenlenen sicil ve performans değerlendirmelerinin hukuka aykırı olması durumunda açılabilecek idari davalardandır.
Sözleşmenin yenilenmesi veya sona erdirilmesi sürecinde kullanılan performans değerlendirmeleri personelin mesleki geleceğini doğrudan etkiler. Bu nedenle değerlendirmelerin somut verilere dayanması, objektif ölçütler kullanılarak hazırlanması ve personelin gerçek görev performansını yansıtması gerekir.
Sözleşmeli erin yalnızca soyut ve gerekçesiz ifadelerle başarısız kabul edilmesi, başarılarının yok sayılması veya değerlendirme dönemiyle ilgisi bulunmayan olayların sicile esas alınması hukuki denetime konu olabilir.
Sicil Amirinin Takdir Yetkisi Sınırsız mıdır?
Sicil amirlerinin personeli değerlendirme konusunda belirli bir takdir yetkisi vardır. Ancak bu yetki keyfî biçimde kullanılamaz. Takdir yetkisinin kamu yararı, hizmet gerekleri, eşitlik, ölçülülük ve objektiflik ilkelerine uygun olması gerekir.
Sicil amirinin personel hakkında olumlu veya olumsuz kanaat oluşturması mümkündür. Bununla birlikte olumsuz değerlendirmenin görev performansı, hizmet kayıtları, disiplin durumu veya somut olaylarla açıklanabilmesi gerekir.
Hiçbir belgeyle desteklenmeyen değerlendirmeler, özellikle önceki yıllardaki sicillerle açık biçimde çelişiyorsa yargısal incelemeye konu olabilir.
Önceki Yıllara Göre Düşük Sicil Verilmesi
Askeri personelin önceki yıllarda yüksek sicillere sahip olması, sonraki yıllarda mutlaka aynı sicil notunu alacağı anlamına gelmez. Personelin performansında olumsuz bir değişiklik meydana gelmişse bu durum sicile yansıtılabilir.
Bununla birlikte sicil notundaki ani düşüşü açıklayan herhangi bir disiplin cezası, başarısızlık, ikaz, tutanak veya somut görev aksaklığı bulunmuyorsa işlem ayrıntılı şekilde incelenmelidir.
Personelin aynı değerlendirme döneminde ödül veya takdir belgesi alması, başarılı görevler yürütmesi ya da olumlu performans kayıtlarına sahip olması, sicil notuyla ortaya çıkan çelişkinin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Disiplin Cezası Olmayan Personele Düşük Sicil Verilebilir mi?
Personelin disiplin cezasının bulunmaması, kendisine mutlaka yüksek sicil verilmesini gerektirmez. Disiplin işlemi ile sicil değerlendirmesi birbirinden farklı hukuki işlemlerdir.
Ancak disiplin cezası bulunmayan, görevlerini başarıyla yerine getiren ve olumlu hizmet belgelerine sahip personele düşük sicil verilmesinin somut ve makul nedenlerle açıklanması gerekir.
Sicil notunun personelin görev performansıyla bağdaşmaması hâlinde sicil amirinin gözlem süresi, kullandığı belgeler, personelin ödülleri, takdirleri ve hizmet kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.
Sicil İptal Davasında Hangi Belgeler Kullanılır?
Sicil iptal davaları çoğunlukla personelin özlük ve hizmet dosyasında bulunan belgeler üzerinden yürütülür. Dava açılmadan önce değerlendirme dönemine ilişkin belgelerin mümkün olduğunca tespit edilmesi gerekir.
Davada kullanılabilecek başlıca belgeler şunlardır:
- Dava konusu sicil veya sicil sonucunu gösteren belgeler,
- Önceki yıllara ait sicil notları,
- Ödül, takdir ve başarı belgeleri,
- Üstün hizmet belgeleri,
- Kurs, eğitim ve sınav sonuçları,
- Görev sonuç raporları,
- Atış, spor ve mesleki yeterlilik sonuçları,
- Disiplin durumunu gösteren kayıtlar,
- Personel hakkında düzenlenmiş tutanaklar ve ikazlar,
- Görev çizelgeleri ve görevlendirme yazıları,
- Sicil amirinin personeli gözlem süresini gösteren belgeler,
- Değerlendirme dönemindeki başarılı faaliyetler.
Belgelerin tamamının personelin elinde bulunmaması mümkündür. Dava açıldıktan sonra mahkeme tarafından davalı idareden personelin özlük ve sicil dosyasının gönderilmesi istenebilir.
Sicil İptal Davasında İspat Nasıl Yapılır?
Sicil işlemlerinin içeriği ve dayanakları çoğu zaman doğrudan personelin erişiminde değildir. Bu nedenle dava dilekçesinde düşük sicilin gerçek görev performansıyla neden bağdaşmadığı somut örneklerle açıklanmalıdır.
Personelin aynı dönemde ödül veya takdir alması, önemli görevleri başarıyla tamamlaması, disiplin cezasının bulunmaması veya önceki yıllarda istikrarlı biçimde yüksek sicillere sahip olması hukuka aykırılık iddiasını destekleyebilir.
Yalnızca “sicilim haksız şekilde düşürüldü” denilmesi yeterli olmayabilir. Sicil notunun personelin hizmet kayıtlarına, hayatın olağan akışına ve objektif değerlendirme ölçütlerine neden aykırı olduğu açıklanmalıdır.
Sicil İptal Davasında Bilirkişi İncelemesi Yapılır mı?
Sicil iptal davalarında bilirkişi incelemesi yapılıp yapılmayacağı uyuşmazlığın niteliğine ve mahkemenin takdirine bağlıdır. Her sicil iptal davasında bilirkişi görevlendirilmesi zorunlu değildir.
Mahkeme personelin sicil ve özlük belgelerini, başarı durumunu, disiplin geçmişini ve sicil amirlerinin değerlendirmelerini inceleyerek karar verebilir. Teknik veya mesleki uzmanlık gerektiren bir konu bulunması hâlinde bilirkişi incelemesine başvurulabilir.
Bilirkişi raporunun gerekçeli, denetime elverişli ve dosyadaki bütün belgeleri değerlendiren bir içeriğe sahip olması gerekir. Eksik incelemeye dayanan raporlara karşı süresi içinde itiraz edilebilir.
Sicil İptal Davalarında Zamanaşımı Var mı?
Sicil iptal davalarında ceza hukukundaki anlamıyla bir zamanaşımı süresinden söz edilmez. Sicilin hukuka aykırılığı, yalnızca sicilin düzenlendiği tarihin eski olması nedeniyle kendiliğinden ortadan kalkmaz.
Eski tarihli bir sicilin terfi, sıralama, kademe ilerlemesi, sözleşme yenileme veya ayırma gibi yeni bir idari işlemin dayanağı yapılması hâlinde, sicilin hukuka aykırılığı bu yeni işlemle birlikte ileri sürülebilir.
Bununla birlikte zamanaşımı bulunmaması, dava açmak için hiçbir süre olmadığı anlamına gelmez. Sicile veya sicilin sonuç doğurduğu idari işleme karşı açılacak
iptal davasında idari dava açma sürelerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Genel olarak idare mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmemişse yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür. Ancak sicilin personele doğrudan tebliğ edilmemesi veya etkisinin daha sonraki bir terfi ya da sözleşme işlemiyle ortaya çıkması nedeniyle sürenin başlangıcı her somut olayda ayrıca belirlenmelidir.
Eski Tarihli Sicillerin İptali İstenebilir mi?
Eski tarihli bir sicil notu personelin hukuki durumunu etkilemeye devam ediyorsa
hukuki incelemeye konu olabilir. Sicilin terfi, sıralama, sözleşme yenileme,
emeklilik veya meslekten ayırma işleminde kullanılması güncel bir hukuki sonuç
doğurabilir.
Eski sicilin tek başına mı yoksa sicile dayalı yeni işlemle birlikte mi dava
konusu yapılacağı; personelin sicili ne zaman öğrendiğine, sicilin hangi işlemde
kullanıldığına ve ortaya çıkan hukuki sonuca göre belirlenir.
Bu nedenle eski tarihli bir sicil hakkında “artık hiçbir şekilde dava açılamaz”
şeklinde kesin bir değerlendirme yapılması doğru değildir. Ancak süre incelemesi
yapılmadan her eski sicilin doğrudan dava konusu yapılabileceği de söylenemez.
Sicile Dayalı Terfi Ettirilmeme İşleminin İptali
Askeri personelin terfi sıralamasında gerilemesi veya terfi ettirilmemesi geçmiş
yıllarda düzenlenen sicil notlarından kaynaklanabilir. Böyle bir durumda yalnızca
terfi işleminin değil, bu işlemin dayanağı olan sicillerin de incelenmesi gerekir.
Personelin kıdem, başarı, liyakat ve hizmet süresi bakımından gerekli koşulları
taşımasına rağmen düşük sicil nedeniyle terfi edememesi hâlinde, sicil ile terfi
işlemi arasındaki bağlantı dava dilekçesinde açık biçimde gösterilmelidir.
Sicil işleminin iptal edilmesi, terfi değerlendirmesinin yeniden yapılmasını
gerektirebilir. Ancak iptal kararının doğrudan ve kendiliğinden terfi sonucu
doğurup doğurmayacağı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
Sicil İptal Davasında Yürütmenin Durdurulması
Sicil notu nedeniyle personelin terfi edememesi, sıralamasının gerilemesi,
sözleşmesinin yenilenmemesi veya meslekten çıkarılma riskiyle karşılaşması
hâlinde yürütmenin durdurulması talep edilebilir.
Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı
olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması
şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.
Düşük sicilin yaklaşan terfi dönemini doğrudan etkilemesi veya personelin
mesleki statüsünde geri dönüşü güç sonuçlar meydana getirmesi, telafisi güç zarar
değerlendirmesinde önem taşıyabilir.
Sicil İptal Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Sicil işlemleri idari işlem niteliğindedir. Bu nedenle sicil iptal davaları idari yargıda görülür. Görevli mahkeme kural olarak idare mahkemesidir.
Yetkili mahkemenin belirlenmesinde personelin görev yeri, işlemi tesis eden makam ve uyuşmazlığın niteliği dikkate alınır. Davanın yanlış yerde açılması dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine ve sürecin uzamasına neden olabilir.
Sicil İptal Davasının Sonuçları Nelerdir?
Mahkeme tarafından sicil işleminin iptaline karar verilmesi hâlinde idarenin mahkeme kararının gereklerine uygun şekilde yeniden işlem yapması gerekir.
Sicil notunun iptal edilmesi, sicile bağlı terfi, sıralama, kademe ilerlemesi veya sözleşme işlemlerinin yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir. Mahkeme çoğunlukla idarenin yerine geçerek yeni bir sicil notu belirlemez.
Sicil nedeniyle personelin parasal veya özlük haklarında kayıp meydana gelmişse, şartları bulunması hâlinde bu zararların giderilmesi de talep edilebilir.
Sicil İptal Davalarında Askeri Avukat Desteği
Askeri avukat ifadesi, mevzuatta düzenlenmiş ayrı bir avukatlık
unvanı değildir. Bu ifade uygulamada Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelinin hukuki uyuşmazlıkları
konusunda çalışan avukatları tanımlamak amacıyla kullanılmaktadır.
Sicil mevzuatı personelin statüsüne göre farklılık gösterebilir. Subay, astsubay,
uzman erbaş ve sözleşmeli erler bakımından aynı hükümlerin uygulanacağı düşüncesiyle
hareket edilmemelidir.
Dosyanın bir askeri konularda uzman avukat tarafından incelenmesi;
dava konusu işlemin, sürenin, görevli mahkemenin ve kullanılabilecek delillerin
doğru belirlenmesine katkı sağlayabilir.
Sicil İptal Davası Açmadan Önce Yapılması Gerekenler
- Tebliğ edilen karar ve bildirim belgeleri saklanmalıdır.
- Ödül, takdir ve başarı belgeleri bir araya getirilmelidir.
- Değerlendirme dönemindeki görevler kronolojik olarak belirlenmelidir.
- Disiplin durumu ve personel hakkındaki tutanaklar incelenmelidir.
- Sicil amirlerinin personeli gözlem süresi araştırılmalıdır.
- Sicilin terfi, sıralama veya sözleşmeye etkisi tespit edilmelidir.
- Görevli ve yetkili mahkeme belirlenmelidir.
- Dava açma süresi geçirilmeden hukuki başvuru yapılmalıdır.
Sicil İptal Davaları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Sicil iptal davası nedir?
Sicil iptal davası, askeri personel hakkında düzenlenen sicil veya performans
değerlendirmesinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla idare mahkemesinde açılan
iptal davasıdır.
Sicil iptal davalarında zamanaşımı var mı?
Sicil iptal davalarında ceza hukukundaki anlamıyla zamanaşımı bulunmaz. Ancak
sicile veya sicile dayalı işleme karşı açılacak idari davada dava açma süresi
bulunmaktadır.
Eski tarihli sicile karşı dava açılabilir mi?
Evet açılabilir
Düşük sicil notu tek başına dava açmak için yeterli midir?
Hayır. Düşük sicilin objektif olmayan, somut belgelere dayanmayan veya hizmet
kayıtlarıyla çelişen bir değerlendirme sonucunda verildiğinin ortaya konulması
gerekir.
Sicil amiri istediği sicil notunu verebilir mi?
Sicil amirinin takdir yetkisi vardır; ancak bu yetki sınırsız değildir.
Değerlendirmenin kamu yararı, hizmet gerekleri, eşitlik ve objektiflik ilkelerine
uygun olması gerekir.
Sicil iptal edilirse mahkeme yeni not verir mi?
Mahkeme kural olarak sicil amirinin yerine geçerek yeni bir not vermez. Hukuka
aykırı sicil işlemini iptal eder ve idarenin yeniden işlem yapması gerekir.
Subay sicil iptal davası açabilir mi?
Subaylar, objektif olmayan veya hizmet kayıtlarıyla bağdaşmayan sicil işlemlerine
karşı şartları bulunması hâlinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir.
Astsubay sicil iptal davası açabilir mi?
Astsubaylar hukuka aykırı sicil değerlendirmelerine karşı dava açabilir. Önceki
siciller, görev başarıları, ödüller ve disiplin durumu davada önem taşır.
Uzman erbaş sicil iptal davası açabilir mi?
Uzman çavuş ve uzman onbaşılar, sicilin sözleşme yenileme veya meslekte kalma
durumunu olumsuz etkilemesi hâlinde iptal davası açabilir.
Sözleşmeli er sicil iptal davası açabilir mi?
Sözleşmeli erler, objektif olmayan değerlendirme belgelerine ve bu belgelere
dayanılarak tesis edilen sözleşme işlemlerine karşı idari yargıya başvurabilir.
Sicil iptal davasında yürütmenin durdurulması istenebilir mi?
İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya
imkânsız zarar doğması şartlarının birlikte bulunması durumunda istenebilir.
Sicil iptal davasında askeri avukat zorunlu mudur?
Avukatla temsil zorunlu değildir. Ancak askeri personel mevzuatı, idari dava
süreleri ve sicil belgelerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğinden hukuki
destek alınması yararlı olabilir.
Sicil İptal Davası İçin Hukuki Destek
Subay, astsubay, uzman erbaş veya sözleşmeli er olarak hakkınızda düzenlenen
sicilin gerçek görev performansınızı yansıtmadığını düşünüyorsanız sicil ve
buna bağlı işlemler hukuki yönden incelenebilir.
Reform Hukuk Bürosu;
subay sicil iptal davası,
astsubay sicil iptal davası,
uzman erbaş sicil iptal davası ve
sözleşmeli er sicil iptal davası kapsamında Türkiye genelinde
hukuki destek sunmaktadır.
Sicilin öğrenildiği tarihi, önceki sicil notlarını, başarı belgelerini ve sicile
dayalı işlemleri belirterek dosyanız hakkında hukuki değerlendirme talep
edebilirsiniz.