Askeri Öğrenci Davaları

Askeri Öğrenci Davaları Nelerdir?

Askeri öğrenci davalarının önemli bir bölümü, öğrencinin okuluyla ilişiğinin kesilmesine karşı açılan iptal davalarından oluşur. Ancak askeri öğrencilerle ilgili uyuşmazlıklar ilişik kesme kararlarıyla sınırlı
değildir.

Uygulamada karşılaşılan başlıca askeri öğrenci davaları şunlardır:

• Sağlık nedeniyle ilişik kesme işleminin iptali,
• Disiplin nedeniyle okuldan çıkarma işleminin iptali,
• Güvenlik soruşturması gerekçesiyle ilişik kesme işleminin iptali,
• İntibak eğitiminde başarısızlık nedeniyle ilişik kesme,
• Akademik başarısızlık nedeniyle okuldan çıkarma,
• Giriş şartlarının sonradan kaybedildiği iddiasıyla ilişik kesme,
• Fiziki yeterlilik veya spor sınavına ilişkin uyuşmazlıklar,
• Askeri öğrenci disiplin cezalarına karşı başvurular,
• Yüklenme senedi ve eğitim giderlerinden kaynaklanan tazminat davaları,
• Askeri öğrencilik statüsünden doğan özlük hakkı uyuşmazlıkları.

Her ilişik kesme işlemi aynı mevzuata tabi değildir. Harp okulu öğrencileri ile astsubay meslek yüksekokulu öğrencileri hakkında uygulanacak hükümler ve karar süreçleri farklılık gösterebilir. Bu nedenle hazır bir dava dilekçesinin her dosyada aynı şekilde kullanılması doğru
değildir.

Askeri Öğrencinin İlişiği Hangi Nedenlerle Kesilebilir?

Askeri öğrencilerin ilişiği; sağlık şartlarının kaybedilmesi, disiplin durumu, akademik başarısızlık, güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilmesi, giriş şartlarının taşınmadığının sonradan anlaşılması veya öğrencilik şartlarının kaybedilmesi gibi nedenlerle kesilebilir.

Bununla birlikte idarenin yalnızca mevzuatta bir ilişik kesme sebebi bulunmasına dayanması yeterli değildir. Somut olayın, ilgili hükümde belirtilen şartları gerçekten karşılayıp karşılamadığı ortaya
konulmalıdır.

Sağlık Nedeniyle İlişik Kesme Davası

Askeri öğrenciler, öğrenimleri boyunca ilgili sınıf ve branş için aranan sağlık şartlarını taşımak zorundadır. Öğrencinin sağlık durumunun askeri öğrenciliğe uygun olmadığı yönünde rapor düzenlenmesi hâlinde okuldan ilişik kesme işlemi uygulanabilir.

Sağlık nedeniyle ilişik kesme dosyalarında öncelikle raporda belirtilen teşhisin doğru olup olmadığı incelenmelidir. Rahatsızlığın geçici veya kalıcı olması, öğrencinin eğitimini ve gelecekteki görevini etkileyip etkilemediği ile sağlık kurulu raporunun yetkili hastane tarafından düzenlenip düzenlenmediği önemlidir.

Tek bir muayene bulgusu veya yeterince açıklanmamış bir teşhis üzerinden öğrencinin bütün mesleki geleceğini sona erdiren bir işlem kurulması hukuki uyuşmazlık doğurabilir. Gerekli durumlarda yeniden muayene, hakem hastane değerlendirmesi ve dava aşamasında bilirkişi incelemesi talep edilebilir.

Sağlık raporuna karşı yapılabilecek idari itiraz ile ilişik kesme kararına karşı açılacak iptal davası birbirinden farklı süreçlerdir. Tebliğ edilen belgelerin ayrı ayrı incelenmesi ve her işlem yönünden sürenin ayrıca hesaplanması gerekir.

Askeri Firar Suçu 

Disiplin Nedeniyle Askeri Okuldan Çıkarma

Askeri öğrenciler, akademik eğitimlerinin yanında askeri disiplin kurallarına da tabidir. Öğrenci hakkında disiplin puanı, disiplinsizlik, yasak fiil veya askeri öğrencilikle bağdaşmadığı ileri sürülen davranışlar nedeniyle işlem yapılabilir.

Disiplin nedeniyle okuldan çıkarma kararı verilmeden önce isnadın açık ve somut biçimde bildirilmesi, öğrencinin savunmasının alınması ve lehine olan delilleri sunabilmesine imkân tanınması gerekir. Savunma hakkı, yalnızca öğrenciye boş bir kâğıt verilerek yerine getirilmiş sayılmaz.

Öğrenciye olayın tarihi, yeri, hangi davranışın disiplinsizlik sayıldığı ve elde bulunan delillerin özü açıklanmalıdır. Öğrencinin tanık bildirmesine, kamera kaydı veya yazışma sunmasına engel olunması işlemin hukuka uygunluğunu etkileyebilir.

Ayrıca verilen yaptırımın fiille orantılı olması gerekir. Tek ve sınırlı bir olayın, öğrencinin bütün eğitim hayatını sona erdirecek şekilde değerlendirilmesi hâlinde ölçülülük ilkesi yönünden inceleme yapılmalıdır.

Güvenlik Soruşturması Nedeniyle İlişik Kesme

Askeri öğrenci adayları ve öğrenciler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılabilir. Soruşturma sonucunun olumsuz değerlendirilmesi, bazı durumlarda kayıt yapılmamasına veya mevcut
öğrencilik ilişkisinin sona erdirilmesine neden olabilir.

Ancak güvenlik soruşturmasında elde edilen her bilgi otomatik olarak olumsuzluk sebebi sayılamaz. Bilginin öğrenciye ait olup olmadığı, güncelliği, doğruluğu ve askeri öğrencilik statüsüyle ilgisi
değerlendirilmelidir.

Öğrencinin kendisine ait olmayan aile bireylerinin eylemleri, doğrulanmamış istihbari kayıtlar veya kesinleşmemiş iddialar tek başına işlem tesisine dayanak yapılmışsa bireysellik ve masumiyet karinesi yönünden hukuki inceleme gerekir.

Güvenlik soruşturmasının içeriği öğrenciye ayrıntılı biçimde açıklanmayabilir. Buna karşılık dava açıldığında idare, işlemin dayanağı olan bilgi ve belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Mahkeme, gizlilik içeren belgeleri de inceleyerek işlemin somut ve yeterli bir sebebe dayanıp dayanmadığını denetleyebilir.

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi 

İntibak Eğitimi Nedeniyle İlişik Kesme

Askeri okula kabul edilen adaylar, kesin öğrencilik statüsünden önce veya eğitimin başlangıcında intibak sürecine tabi tutulabilir. Bu dönemde askeri yaşama uyum, fiziki yeterlilik, eğitimlere katılım ve temel
disiplin kuralları değerlendirilir.

İntibak eğitiminden ayrılma ile idare tarafından başarısız sayılma aynı durum değildir. Öğrencinin kendi isteğiyle ayrıldığı ileri sürülüyorsa ayrılma iradesinin açık, özgür ve bilgilendirilmiş olup olmadığı araştırılmalıdır.

Baskı altında imzalatılan, sonuçları açıklanmayan veya öğrencinin gerçek iradesini yansıtmayan ayrılma dilekçeleri hukuki uyuşmazlığa konu olabilir. Başarısızlık kararı verilmişse değerlendirme ölçütlerinin önceden belirlenmiş, nesnel ve bütün adaylara eşit biçimde uygulanmış olması gerekir.

Akademik Başarısızlık Nedeniyle İlişik Kesme

Harp okulları ve astsubay meslek yüksekokullarında öğrencilerin belirli akademik başarı şartlarını yerine getirmeleri gerekir. Ders, sınav, bütünleme, sınıf geçme veya azami öğrenim süresi kurallarının karşılanmaması ilişik kesme sonucunu doğurabilir.

Bu tür dosyalarda sınav evrakı, not çizelgesi, değerlendirme anahtarı, sınav komisyonu tutanağı ve öğrenciye yapılan bildirimler incelenmelidir. Notun yanlış hesaplanması, sınav sorusunun hatalı olması veya usulüne uygun sınav hakkı tanınmaması hâlinde başarısızlık işlemi hukuka aykırı hâle
gelebilir.

Akademik değerlendirmelerde idarenin ve öğretim elemanlarının takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetki yargı denetimi dışında değildir. Maddi hata, açık değerlendirme yanlışı veya eşitlik ilkesine aykırı
uygulama bulunup bulunmadığı incelenebilir.

Fiziki Yeterlilik ve Spor Sınavı Uyuşmazlıkları

Askeri öğrencilerin eğitim sırasında belirlenen fiziki yeterlilik seviyesini koruması beklenebilir. Koşu, dayanıklılık, yüzme veya diğer spor testlerinde başarısızlık bazı şartlarda öğrencilik statüsünü
etkileyebilir.

Ölçüm cihazının hatalı olması, parkurun standartlara uygun hazırlanmaması, öğrenciye mevzuatta tanınan tekrar hakkının verilmemesi veya sağlık mazeretinin dikkate alınmaması hâlinde işlem tartışmalı hâle gelir.

Fiziki yeterlilik işlemlerinde sınav tutanakları, kamera kayıtları, dereceler, sağlık raporları ve sınava katılan diğer öğrencilere uygulanan usul önemli delillerdir. Bu kayıtların kaybolmaması için gecikmeden
idareye yazılı başvuru yapılması yararlı olabilir.

Askeri Öğrenci İlişik Kesme Kararına Karşı Ne Yapılabilir?

İlişik kesme kararı tebliğ edildiğinde ilk olarak kararın tamamı, tebliğ belgesi ve dayanak raporlar temin edilmelidir. Kararın hangi makam tarafından verildiği ve hangi mevzuat hükmüne dayandığı belirlenmelidir.

1. Tebliğ tarihi kesin olarak tespit edilmelidir.
2. İşlemin dayanağı olan rapor ve tutanaklar istenmelidir.
3. Varsa özel itiraz veya yeniden değerlendirme yolu kullanılmalıdır.
4. Dava açma süresi geçirilmeden iptal davası hazırlanmalıdır.
5. Gerekliyse yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.
6. Öğrencinin lehine olan belgeler dava dosyasına eklenmelidir.

İdareye başvuru yapılması her durumda dava açma süresini durdurmaz. Başvurunun hangi kanun hükmüne dayandığı ve süreye etkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Yalnızca okul yönetiminden cevap beklemek dava süresinin kaçırılmasına neden olabilir.

Askeri Öğrenci Davası Açma Süresi

İlişik kesme ve okuldan çıkarma işlemleri idari işlem niteliğindedir. Özel bir süre öngörülmeyen hâllerde, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren genel dava açma süresi içinde idare mahkemesinde iptal davası
açılması gerekir.

Uygulamada bu süre çoğunlukla 60 gün olarak karşımıza çıkar. Ancak bazı disiplin işlemleri, sağlık raporları veya özel başvuru yolları farklı süre ve usullere tabi olabilir. Bu nedenle her dosyada
doğrudan 60 günlük genel sürenin uygulanacağı varsayılmamalıdır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Askeri öğrencinin ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemlere karşı açılacak davalarda görevli yargı kolu idari yargıdır. Dava, işlemin niteliğine göre görevli ve yetkili idare mahkemesinde açılır.

Yetkili mahkeme belirlenirken işlemi tesis eden makamın bulunduğu yer, öğrencinin okulu, özel yetki hükümleri ve uyuşmazlığın özelliği birlikte değerlendirilir. Her askeri öğrenci davasının Ankara’da veya İstanbul’da açılması gerektiği yönünde genel bir kural bulunmamaktadır.

Yürütmenin Durdurulması Talebi

Askeri öğrenci davalarında yalnızca iptal talep edilmesi, öğrencinin dava sonuçlanıncaya kadar okula devam etmesini sağlamaz. İlişik kesme işleminin uygulanmasını geçici olarak durdurmak için yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.

Yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartlarının birlikte bulunması gerekir.

Öğrencinin dönem, sınav, intibak veya mezuniyet sürecini kaçırması telafisi güç zarar doğurabilir. Bununla birlikte yürütmenin durdurulması otomatik olarak verilen bir karar değildir. Hukuka aykırılık nedenleri somut belgelerle açıklanmalıdır.

İptal Davasında Hangi Belgeler Kullanılmalıdır?

Dosyanın niteliğine göre şu belgeler önem taşıyabilir:

• İlişik kesme veya okuldan çıkarma kararı,
• Kararın tebliğ edildiğini gösteren belge,
• Disiplin soruşturması ve savunma evrakı,
• Sağlık kurulu ve muayene raporları,
• Sınav kâğıtları ve not çizelgeleri,
• İntibak eğitimi değerlendirme tutanakları,
• Fiziki yeterlilik sınavı sonuçları,
• Kamera kayıtları ve elektronik yazışmalar,
• Tanık anlatımları,
• Öğrencinin başarı ve disiplin durumunu gösteren belgeler.

Bazı belgeler öğrenciye verilmemiş olabilir. Dava dilekçesinde bu belgelerin davalı idareden istenmesi talep edilebilir. Özellikle güvenlik soruşturması, disiplin kurulu ve sağlık işlemlerinde dayanak belgelerin
tamamının mahkeme dosyasına getirtilmesi önemlidir.

Askeri Öğrenci Tazminatı ve Yüklenme Senedi

Askeri okula kayıt sırasında öğrenci veya kanuni temsilcisi tarafından yüklenme ve kefalet senedi imzalanabilir. Öğrencinin okuldan ayrılması veya ilişiğinin kesilmesi hâlinde yapılan eğitim, iaşe, ibate ve diğer giderlerin talep edilmesi gündeme gelebilir.

Ancak her ayrılma hâlinde aynı miktarda tazminat doğacağı söylenemez. Ayrılmanın nedeni, öğrencinin kusuru, sağlık durumu, okulda kaldığı süre, talep edilen giderlerin niteliği ve hesaplama yöntemi incelenmelidir.

İdarenin talep ettiği tutarın hangi kalemlerden oluştuğu açıkça gösterilmelidir. Öğrenciyle ilgisi bulunmayan genel kurum giderlerinin veya belgelendirilemeyen tutarların hesaba eklenmesi hukuki uyuşmazlığa yol açabilir.

İlişik kesme işleminin iptal edilmesi, buna bağlı tazminat işleminin de hukuki dayanağını etkileyebilir. Buna rağmen ilişik kesme davası ile ödeme emri veya tazminat işlemine karşı başvuru süreleri ayrı ayrı takip edilmelidir.

Askeri Öğrenci Davalarında Hukuki İnceleme

Askeri öğrenci dosyaları hem yükseköğretim hem de askeri personel mevzuatının birlikte uygulanmasını gerektirir. Bu nedenle dosya yalnızca okul yönetiminin açıklamasıyla değerlendirilmemelidir.

İşlemin yetkili makam tarafından kurulup kurulmadığı, öğrencinin savunmasının alınıp alınmadığı, dayanak belgelerin yeterli olup olmadığı ve yaptırımın ölçülü bulunup bulunmadığı ayrı ayrı incelenmelidir.

Askeri ceza soruşturmasıyla bağlantılı bir işlem söz konusuysa ceza savunması ile idari dava birlikte planlanmalıdır. Bu konuda

askeri ceza avukatı hizmet sayfamızdaki açıklamalar incelenebilir.